Hoe ziet het examen Nederlands 1ste graad eruit (leesboeken, begrijpend lezen en luisteren)?

1.Hoe is het examen Nederlands opgebouwd?

Nederlands, Frans en Engels zijn taalexamens. Je wordt getoetst op lezen, luisteren, spreken en schrijven, afhankelijk van je richting verdeeld over één of twee examens. Eén spreekopdracht maak je thuis, daarvoor mag je je eigen computer gebruiken. De rest doe je in het examencentrum. Je krijgt pas een resultaat als je aan alle onderdelen van het volledige taalexamen hebt deelgenomen.^[1][2]

In het examencentrum heb je spellingcontrole en Van Dale Online ter beschikking. Je logt in met een persoonlijke code en werkt op een examencomputer.^[1][3]

2.Hoe verloopt het mondelinge deel?

Voor het mondelinge deel bereid je je voor in een apart lokaal. Een scherm toont hoeveel voorbereidingstijd je nog hebt, daarna haalt de examinator je op. Het digitale en het mondelinge deel van een taalexamen kunnen na elkaar vallen, met wachttijd ertussen. Bij sommige mondelinge examens moet je op het exacte startuur aanwezig zijn: dat staat in de vakfiche.^[3]

3.Wat moet je kennen, ook over de leesboeken?

Wat je moet kennen, staat in de vakfiche: per vak een overzicht van de leerinhouden, de vaardigheden en een lijst met leermiddelen. Nieuwe vakfiches gaan in op 1 januari en staan minstens een half jaar vooraf online. Gebruik altijd de vakfiche die geldt in het jaar van je examen.^[1]

In de 1ste graad kies je tussen Basisvorming A en Basisvorming B, elk met eigen vakfiches. Vanaf 2026 zijn er bovendien nieuwe vakken in de 1ste graad. Welke vakken dat precies zijn, lees je op de pagina met het aanbod van de Examencommissie en in de vakfiches.^[4]

Hoeveel boeken je moet lezen, uit welke lijst je kiest en in welk deel van het examen ze aan bod komen, staat niet in de algemene informatie van de Examencommissie. Lees dat na in de vakfiche van jouw stroom en examenjaar, en kies je boeken op tijd.^[1]

4.Hoe ervaren kandidaten het examen Nederlands? (ervaringstips)

Kandidaten en ouders die Nederlands in de 1ste graad aflegden, geven deze tips:^[5]

• Over de leesboeken peilen de vragen volgens ouders vooral naar je eigen mening: wat vond je van het verhaal en hoe zou jij reageren? Lees de boeken dus echt en noteer wat je opvalt.
• Oefen begrijpend lezen en luisteren met veel verschillende teksten en fragmenten, niet alleen met je handboek.
• Voor de schrijfopdrachten helpt het om voorbeelden te bekijken en zelf teksten te schrijven en te laten nalezen.
• Gebruik het woordenboek op de examencomputer als je een woord niet zeker kent.
• Bij sommige kinderen lukte de voorbereiding in enkele weken: boeken lezen en schrijven oefenen. Wie trager leest, plant beter ruimer.

5.Welk materiaal raden kandidaten aan voor Nederlands? (ervaringstips)

Dit materiaal wordt in de Facebookgroepen over de Examencommissie het vaakst aangeraden voor Nederlands in de 1ste graad. Wij beoordelen zelf de kwaliteit niet: vergelijk altijd met de vakfiche van jouw examenjaar.^[5]

• Kom maar op! (samenvattingen en oefenbundels): ouders gebruikten het voor Nederlands in de 1ste graad, onder meer voor een samenvatting van een leesboek, en vinden de voorbeelden van schrijfopdrachten nuttig. Kritiek die je soms leest: soms fouten, en soms te beperkt als je er alleen mee werkt.
• ChatGPT en andere AI-tools (app): sommigen laten er hun teksten mee nalezen of extra uitleg mee geven. Kritiek die je soms leest: het maakt fouten en kan het lezen van de boeken niet vervangen.^[5]